Μπόυρτζι
Ναύπλιο
Το Μπούρτζι ή Θαλασσόπυργος ή Καστέλλι είναι μία μικρή καστρονησίδα που δεσπόζει στην είσοδο του λιμάνιου του Ναυπλίου. Η νησίδα ονομαζόταν από τους ναυτικούς νησάκι του Αγίου Θεοδώρου. Ήταν επίσης γνωστή ως φρούριο του βράχου(Castello dello scoglio) και φρούριο της θάλασσας(Castello a mare).
Το Μπούρτζι είναι ένα από τα σημαντικότερα οχυρωματικά έργα του ελλαδικού χώρου και έχει κηρυχθεί ως προέχον μνημείο από το 1922.
Το φρούριο Μπούρτζι κατασκευάστηκε την περίοδο της Α’ Ενετοκρατίας, 1471 έως 1477 στη νησίδα μπροστά στο λιμένα του Ναυπλίου. Αρχικά ονομάστηκε Castel Pasqualigo από τον τότε διοικητή του Ναυπλίου Vittore Pasqualigo.
Το 1698 οι Ενετοί συμπλήρωσαν την κατασκευή του φρουρίου με πύργο και προμαχώνες, δημιουργώντας έτσι το Φρούριο που διατηρείται μέχρι και σήμερα.
Οι Ενετοί για να εξασφαλίσουν την άμυνα του Ναυπλίου είχαν συνδέσει το Μπούρτζι με τον απέναντι τεχνητό βραχίονα από πέτρες της Ακροναυπλίας με αλυσίδα έτσι που έκλειναν την είσοδο των πλοίων στο λιμάνι (PORTO CADENA) το βράδύ. Από αυτό είχε πάρει και την ονομασία ¨”Λιμήν της Αλύσου” και ¨”Ανάπλι Πόρτο Κατένα “.
Οι Τούρκοι πήραν στην κυριαρχία τους το κάστρο, από τους Ενετούς το 1715.
Κατά την Ελληνική επανάσταση το Μπούρτζι παραδόθηκε από τους Τούρκους στους Έλληνες, στις 18 Ιουνίου 1822 μετά από πολιορκία 50 οπλοφόρων και 150 πυροβολητών υπό την ηγεσία του Γάλλου ταγματάρχη Γκιουρντέντων βοηθούμενος από τους Άστιγξ, Άνερμαν, Χάνεκ και Καλλέργη.
Στο δεύτερο στάδιο της πολιορκία του Ναυπλίου το Δεκέμβριο του 1822 οι Έλληνες υπερασπιστές του ματαίωσαν τον ανεφοδιασμό των πολιορκουμένων Τούρκων βομβαρδίζοντας από τα πυροβολεία του το Ιτς Καλέ και το Παλαμήδι με αποτέλεσμα να υποστεί φοβερά ρήγματα στα τείχη του.
Μετά την απελευθέρωση και την έλευση του βασιλιά Γεωργίου του Α’ και με εντολή του, το 1865, το Μπούρτζι αφοπλίστηκε και παροπλίστηκε ως φρούριο.
Από τότε το Μπούρτζι χρησιμοποιήθηκε ως διαμονή των δημίων της γκιλοτίνας, που υπηρέτησαν στο Ναύπλιο Ο εκάστοτε δήμιος έφευγε από το νησί μόνο για τις εκτελέσεις με γκιλοτίνα που λάμβαναν χώρα στο Παλαμήδι.
Όταν οι εκτελέσεις σταμάτησαν, το φρούριο εγκαταλείφθηκε.
Το 1930 το Μπούρτζι εκμισθώθηκε Παναγιώτη (Τάκη) Κωστούρου, από τον Οργανισμό Τουρισμού, για τουριστική εκμετάλλευση. Αναπαλαιώθηκε και μετατράπηκε σε ξενοδοχείο Α΄ Κατηγορίας 12 δωματίων και εστιατόριο με ειδική μνεία στους καλύτερους διεθνείς ταξιδιωτικούς οδηγούς της εποχής.
Το ξενοδοχείο φιλοξένησε πολλές προσωπικότητες των τεχνών και των γραμμάτων και όχι μόνο.
Λειτούργησε συνεχώς μέχρι τα τέλη της δεκαετία του 1960 , αφού δε του ανανεώθηκε η εκμισθωτική άδεια.
Το 1949 χαρακτηρίστηκε ως Τουριστικό Δημόσιο Κτήμα ενώ η διοίκηση και η διαχείρισή του ανατέθηκε στον ΕΟΤ και σήμερα έχει περιέλθει στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου.
Το 1985 και με επιμέρους επεμβάσεις του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού λειτούργησε ως εστιατόριο και αναψυκτήριο, έως το 1995 περίπου και στην συνέχεια παρέμεινε κλειστό.
Το 2010 υπογράφηκε μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της Εταιρείας Τουριστικής Ανάπτυξης και του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού για την αποκατάσταση και επανάχρηση του προέχοντος μνημείου.
Στο πλαίσιο του μνημονίου συνεργασίας μεταξύ της Εταιρείας Τουριστικής Ανάπτυξης και του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού συντάχθηκε η μελέτη αποτύπωσης, στερέωσης, αποκατάστασης, ανάδειξης και επανάχρησης του Φρουρίου.
Σύμφωνα με την μελέτη προτάθηκε η διατήρηση του μνημείου στη μορφή που πήρε μετά από τη μετατροπή του σε ξενοδοχείο, την αποκατάσταση των εγκαταλελειμμένων χώρων και με την ολοκλήρωσή της να αποδοθεί το μνημείο στο κοινό.
Το 2014 ξεκίνησαν οι εργασίες του έργου “Στερέωση – Αποκατάσταση – Ανάδειξη και Επανάχρηση Φρουρίου Μπούρτζι στο Ναύπλιο” και ολοκληρώθηκαν με αρκετές διακοπές το 2021.
Σύμφωνα με τις τις μελέτες του έργου “Στερέωση – Αποκατάσταση – Ανάδειξη και Επανάχρηση Φρουρίου Μπούρτζι στο Ναύπλιο” πραγματοποιήθηκε συντήρηση και αποκατάσταση όλων των αυθεντικών και λειτουργικών τμημάτων του φρουρίου.
Συμπληρωματικά δημιουργήθηκε στους προμαχώνες εκθεσιακός χώρος και πωλητήριο και διατηρήθηκε η παλαιά χρήση του εστιατορίου. Στο εσωτερικό του νότιου πύργου, διατηρήθηκε η διαρρύθμισή του ως δωμάτιο ξενοδοχείου.
Τέλος στη βόρεια πλευρά δημιουργήθηκαν συνθήκες πρόσβασης από ΑΜΕΑ.
Το φρούριο Μπούρτζι Ναυπλίου είναι πλέον επισκέψιμο για το κοινό.